Κείμενο – φωτογραφίες: Γιώργος Κτενίδης, συνοδός εκδρομών

Μετά το πρόσφατο ταξίδι στην Πολωνία, θέλω να εμβαθύνω λίγο στο χαρακτήρα, να αγγίξω λίγο την ψυχή αυτού του λαού, που ανεβαίνει όλο και περισσότερο στην εκτίμησή μου. Όσο παράξενο κι αν φαίνεται, ανάμεσα στους Πολωνούς και τους Έλληνες βρίσκουμε σε πρώτη όψη κάποια ομοιότητα, έστω κι αν αυτοί οι δύο λαοί κατοικούν στους αντίποδες της Ευρώπης.
Οι Πολωνοί, στο βορειότερό της σημείο, που θα έπρεπε γι’ αυτό να είναι ψυχροί και όχι τόσο αυθόρμητοι στις ενέργειες και τις αποφάσεις τους, μοιάζουν εν τούτοις με τους Έλληνες που σαν κάτοικοι της Μεσογείου δικαιολογούμαστε για το θερμό ταπεραμέντο μας.
Ενώ δηλαδή οι δύο αυτοί λαοί θα έπρεπε για λόγους κλιματολογικούς και φυλετικούς βέβαια, να είναι αναφορικά με την ψυχοσύνθεσή τους, εκ διαμέτρου αντίθετοι, μοιάζουν ωστόσο ανάμεσά τους. Τουλάχιστον σε δύο πτυχές του χαρακτήρα τους, στο μεγάλο πατριωτισμό που διακρίνει και τους δύο λαούς, αφού και οι δυο είναι πάντα πρόθυμοι να θυσιαστούν για την πατρίδα τους, χωρίς να λογαριάζουν τις συνέπειες που μπορεί να έχει μια τέτοια τολμηρή απόφαση, κι έπειτα, στη μεγάλη τους ευπιστία σε υποσχέσεις που τους δίνουν οι σύμμαχοι και φίλοι, αψήφιστα ή σκόπιμα, όταν πρόκειται να θυσιαστούν γι’ αυτούς, και οι Πολωνοί και οι Έλληνες.
Πραγματικά, η ιστορία της Πολωνίας από την παλιά εποχή, το δέκατο δηλαδή αιώνα, που διαμορφώθηκε σε έθνος, ίσαμε τελευταία, το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, είναι γεμάτη από τόλμη και ηρωισμό, αλλά και από ασυλλόγιστες πατριωτικές εκδηλώσεις, που αψηφώντας τον κίνδυνο, χωρίς τη στοιχειώδη πρόβλεψη και με τα πρωτόγονα, πολλές φορές μέσα, πολέμησαν τον εχθρό, για να σώσουν την τιμή και την ελευθερία τους, χωρίς μάλιστα πάντοτε και να το πετύχουν.
Έτσι, μπορούμε να θυμηθούμε τον ηρωικό αγώνα του πληθυσμού της κάτω από τον εθνικό τους ήρωα, Ταντέους Κοσζίνσζκο, όταν μαζί του οι αγρότες υπερασπίζονταν την ελευθερία τους ενάντια στη ρωσική αυτοκρατορία, μετά το δεύτερο διαμελισμό τους και νίκησαν τους Ρώσους στρατηγούς στο Ρασλόβιτσε. Ξεσηκώθηκαν με μοναδικό όπλο τις κόσσες τους, τα μεγάλα τους δρεπάνια στηριγμένα σε μακριά στυλιάρια. Σ’ αυτό έμοιασαν με τις δρεπανιφόρες Μανιάτισσες, που στη μάχη του Δηρού πολέμησαν με τα δρεπάνια ενάντια στα στίφη του Ιμπραήμ πασά.
Όμοιο αλλά πιο δραματικό είναι το περιστατικό που φαίνεται ότι δεν είναι θρύλος. Κατά την εισβολή των Γερμανών στην Πολωνία, κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, τμήματα του περίφημου πολωνικού ιππικού τόλμησαν, χωρίς καμιά άλλη προστασία, να επιτεθούν στα γερμανικά θωρακισμένα άρματα. Βρήκαν άσκοπα το θάνατο, κάνοντας όμως το καθήκον τους, που όπως πίστευαν, τους το επέβαλε η πατρίδα τους.
Ακόμη όμως χειρότερη ήταν η εισβολή των Γερμανών και των Ρώσων στον τελευταίο πόλεμο, που σήμανε την ολοκληρωτική καταστροφή της πρωτεύουσας της Πολωνίας και ανάλογα ανάσκαψε τις άλλες πόλεις της και την υπαίθρια περιοχή, ενώ παράλληλα εξαφάνισε έξι εκατομμύρια Πολωνούς. Το ότι παρά ταύτα, ο λαός αυτός επέζησε και κατόρθωσε να ανοικοδομήσει τη χώρα του, να επουλώσει τις τρομερές πληγές που άνοιξε ο πόλεμος και να ανορθωθεί, κάτι που οφείλεται στον καταπληκτικό πατριωτισμό και την προθυμία του για αυτοθυσία.
Μια άλλη πτυχή του χαρακτήρα του πολωνικού λαού είναι η μεγάλη του ευπιστία σε υποσχέσεις για συμπαράσταση που του δίνονταν, και σε ελπίδες που του δημιουργούσαν στο διάστημα της χιλιόχρονης τραγικής ιστορίας της πατρίδας του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όταν οι Πολωνοί έδωσαν πίστη στο Ναπολέοντα, ότι θα υποστηρίξει το λευκό αητό, που είναι το έμβλημά τους, απέναντι στους τρεις μαύρους αετούς, του εμβλήματος των Ρώσων, Πρώσων και Αυστριακών. Πίστεψαν πως ο Ναπολέοντας θα έμενε συνεπής στις αρχές της ελευθερίας και της ισότητας της γαλλικής επανάστασης που πάντοτε τις πρόβαλε, όταν είχε στο νου του να κερδίσει τους λαούς που ήθελε να υποτάξει και που τους χρησιμοποιούσε πάντοτε σαν πιόνι στο διπλωματικό σκάκι.
Έτσι, για να μη δυσαρεστήσει τη Ρωσία, ο Ναπολέοντας συμφώνησε το δεύτερο διαμελισμό της χώρας και μόνο για να κρατήσει τα προσχήματα της παραχώρησε το δουκάτο της Βαρσοβίας. Αλλά και αυτό με τη συνθήκη της Βιέννης του 1815 το έθεσαν οι αντιδραστικοί σύμμαχοι κάτω από τον έλεγχο της Ρωσίας, αφού αναγνώρισαν τον τσάρο Αλέξανδρο Ι της Ρωσίας για βασιλιά της Πολωνίας.
Δεν ήταν όμως μόνο δείγμα της ευπιστίας του πολωνικού λαού, όταν η Βαρσοβία, αψηφώντας το σχεδόν βέβαιο κίνδυνο να εξουθενωθεί, επαναστάτησε τον Αύγουστο του 1944 για να γλιτώσει από το γερμανικό ζυγό, ελπίζοντας πάντα στη βοήθεια του ρωσικού στρατού που κατά την πορεία του προς τα δυτικά είχε σταθμεύσει στην Πράγα, ένα προάστιο της Βαρσοβίας στην αριστερή όχθη του Βιστούλα.
Ο ρωσικός στρατός έμεινε απαθής μπροστά στο δράμα της καταστροφής της ωραίας πρωτεύουσας. Όμως και η μικρότερη βοήθεια θα μπορούσε να ανακουφίσει τους πολιορκούμενους κατοίκους, που πολεμούσαν ηρωικά μέσα από τα υπόγεια και τα ερείπια των σπιτιών τους. Έτσι ίσως μπορεί να εξηγηθεί η πατροπαράδοτη έχθρα ανάμεσα στους Ρώσους και τους Πολωνούς.
Θεωρητικά λοιπόν θα έπρεπε ο περήφανος και ευγενικός πολωνικός λαός να είχε αφανιστεί. Μόνο χάρη στον πατριωτισμό και το πάθος του για την ελευθερία μπόρεσε με απίστευτη θέληση να επιζήσει, πνίγοντας τον πόνο, τον τρόμο και τη δυστυχία που πέρασε. Και κατόρθωσε να επιδείξει τέτοια δραστηριότητα και να επιτελέσει τέτοιον άθλο, ώστε μέχρι και σήμερα να μιλάμε για πολωνικό θαύμα.
Δίπλα όμως στον πατριωτισμό, είναι και η προσήλωση τους στη θρησκεία, και ειδικότερα στην Καθολική Εκκλησία. Είναι μια λατρεία που δεν έσβησε ακόμη και σήμερα. Για πολλούς αιώνες η πολωνική Εκκλησία ήταν το τείχος του Χριστιανισμού, γι’ αυτό και αποκάλεσαν τον πολωνικό λαό στρατό του Χριστού, και ο εθνικός ποιητής ονόμασε τη χώρα του Σταυρωμένο Χριστό των λαών της Ευρώπης. Ο ανώτερος κλήρος, οι πρίγκιπες της Καθολικής Εκκλησίας της Πολωνίας έχουν πάρει μέρος στους πολιτικούς αγώνες της χώρας τους, μαζί με την ανώτερη τάξη των ευγενών, τους βασιλικούς πρίγκιπες και τους πολιτικούς.
Υπάρχουν όμως και οι ιδιότητες που είναι συνυφασμένες με το σλάβικο χαρακτήρα τους, πότε αισιόδοξοι ως τον ουρανό και πότε θλιμμένοι ως το θάνατο.

Subscribe
Ειδοποίηση για
guest

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments